Dlaczego jedno dziecko z radością biega boso po trawie, a inne nie chce zdjąć skarpet? Dlaczego niektóre dzieci uwielbiają huśtawki, karuzele i wspinanie się, a inne unikają takich aktywności? Skąd bierze się niechęć do określonych ubrań, hałasów czy dotyku? Odpowiedzi na wiele z tych pytań można znaleźć w procesie integracji sensorycznej.
Integracja sensoryczna (SI) to zagadnienie, o którym w ostatnich latach mówi się coraz częściej. Wielu rodziców słyszy tę nazwę podczas wizyty u pediatry, psychologa, logopedy lub nauczyciela, jednak nie zawsze wie, co tak naprawdę oznacza. Warto poznać podstawowe informacje, ponieważ prawidłowe przetwarzanie bodźców ma ogromny wpływ na rozwój dziecka, jego zachowanie, naukę oraz codzienne funkcjonowanie.
Co to jest integracja sensoryczna?
Integracja sensoryczna to proces, podczas którego mózg odbiera informacje zmysłowe płynące z całego ciała i otoczenia, odpowiednio je organizuje oraz wykorzystuje do wykonywania codziennych czynności.
Najczęściej myślimy o pięciu zmysłach – wzroku, słuchu, smaku, węchu i dotyku. W rzeczywistości układ nerwowy korzysta również z innych niezwykle ważnych systemów. Należą do nich układ przedsionkowy, odpowiedzialny za równowagę i kontrolę ruchu, oraz układ proprioceptywny, który dostarcza informacji o ułożeniu poszczególnych części ciała i sile wykonywanych ruchów.
Prawidłowa integracja wszystkich tych bodźców pozwala dziecku sprawnie się poruszać, uczyć nowych umiejętności, koncentrować uwagę, regulować emocje oraz właściwie reagować na otaczający świat.
Jak przebiega rozwój integracji sensorycznej?
Proces integracji sensorycznej rozpoczyna się już w życiu płodowym i bardzo intensywnie rozwija w pierwszych latach życia. Każde doświadczenie – przytulanie, noszenie, raczkowanie, wspinanie się, bieganie czy zabawa na placu zabaw, dostarcza mózgowi nowych informacji i wspiera jego dojrzewanie.
Większość dzieci rozwija te umiejętności naturalnie podczas codziennej aktywności. Czasami jednak układ nerwowy ma trudności z prawidłowym przetwarzaniem bodźców. Wówczas mogą pojawić się różnego rodzaju problemy, które wpływają na zachowanie, naukę i funkcjonowanie dziecka.
Jakie objawy mogą świadczyć o trudnościach z integracją sensoryczną?
Każde dziecko jest inne, dlatego objawy mogą wyglądać bardzo różnie. U jednych dzieci dominuje nadwrażliwość na bodźce, u innych ich poszukiwanie lub zbyt słabe odczuwanie.
Niektóre dzieci bardzo źle tolerują metki w ubraniach, określone materiały, obcinanie paznokci czy czesanie włosów. Inne unikają hałaśliwych miejsc, zatykają uszy lub reagują płaczem na głośniejsze dźwięki.
Zdarza się również odwrotna sytuacja. Dziecko stale się rusza, mocno przytula innych, uwielbia skakać, wspinać się, kręcić w kółko lub potrzebuje bardzo intensywnych bodźców ruchowych. Niektóre dzieci często wpadają na meble, przewracają się lub mają trudności z oceną odległości.
Problemy mogą pojawiać się także podczas jedzenia. Dziecko może akceptować tylko kilka wybranych konsystencji pokarmów, odmawiać próbowania nowych produktów lub reagować odruchem wymiotnym na określone potrawy.
Warto jednak pamiętać, że pojedynczy objaw nie oznacza jeszcze zaburzeń integracji sensorycznej. O potrzebie diagnozy decyduje całokształt funkcjonowania dziecka.
Czy problemy z integracją sensoryczną wpływają na naukę?
Tak. Trudności w przetwarzaniu bodźców mogą utrudniać koncentrację, naukę pisania, czytania oraz wykonywanie codziennych czynności w przedszkolu i szkole.
Niektóre dzieci mają problem z dłuższym siedzeniem w ławce, szybko się rozpraszają lub wydają się ciągle w ruchu. Inne męczą się podczas pisania, mają nieczytelne pismo lub niechętnie uczestniczą w zajęciach wychowania fizycznego.
Zdarza się również, że trudności sensoryczne wpływają na relacje z rówieśnikami. Dziecko może unikać wspólnych zabaw, źle reagować na przypadkowy dotyk lub mieć trudności z odnalezieniem się w hałaśliwej grupie.
Czy każde ruchliwe dziecko wymaga terapii SI?
Nie. Ruchliwość, wysoki poziom energii czy niechęć do niektórych aktywności nie są wystarczającą podstawą do rozpoznania zaburzeń integracji sensorycznej.
Podobne objawy mogą pojawiać się również u dzieci z ADHD, zaburzeniami lękowymi, zaburzeniami ze spektrum autyzmu lub po prostu u dzieci o określonym temperamencie. Dlatego tak ważna jest profesjonalna diagnoza, która pozwala ustalić rzeczywistą przyczynę trudności.
Na czym polega terapia integracji sensorycznej?
Terapia SI odbywa się w specjalnie przygotowanej sali wyposażonej między innymi w huśtawki, platformy, hamaki, deskorolki terapeutyczne, równoważnie oraz różnego rodzaju pomoce sensoryczne.
Choć z zewnątrz zajęcia przypominają zabawę, każde ćwiczenie ma konkretny cel terapeutyczny. Terapeuta dobiera aktywności do potrzeb dziecka, stopniowo wspierając rozwój układu nerwowego oraz umiejętności przetwarzania bodźców.
Regularna terapia może poprawić koncentrację, koordynację ruchową, planowanie ruchów, samodzielność oraz funkcjonowanie dziecka w domu, przedszkolu i szkole.
Kiedy warto zgłosić się na diagnozę integracji sensorycznej?
Warto rozważyć konsultację, jeżeli trudności sensoryczne utrzymują się przez dłuższy czas i wyraźnie wpływają na codzienne życie dziecka. Niepokojące mogą być między innymi bardzo silna nadwrażliwość na dotyk lub dźwięki, częste potykanie się, trudności z koncentracją, wybiórczość pokarmowa, nadmierna potrzeba ruchu czy problemy z wykonywaniem codziennych czynności odpowiednich do wieku.
Im wcześniej zostanie przeprowadzona diagnoza, tym szybciej można wdrożyć odpowiednie wsparcie i ułatwić dziecku prawidłowy rozwój.
Integracja sensoryczna Gliwice w Poradni FOCUS
Jeżeli zauważasz u swojego dziecka objawy mogące świadczyć o trudnościach z przetwarzaniem bodźców, warto skonsultować się ze specjalistą. W Poradni FOCUS prowadzimy diagnozę oraz terapię integracji sensorycznej dostosowaną do wieku i indywidualnych potrzeb dziecka. Doświadczeni terapeuci oceniają funkcjonowanie układu sensorycznego, wyjaśniają rodzicom przyczyny obserwowanych trudności oraz opracowują indywidualny plan terapii. Dzięki odpowiednio dobranym ćwiczeniom wiele dzieci poprawia koncentrację, koordynację ruchową, samodzielność i komfort codziennego funkcjonowania zarówno w domu, jak i w przedszkolu czy szkole.
Artykuł sponsorowany
